“TINAWANAN AKO SA HARAP NG LAHAT SA ARAW NG KASAL KO — PERO NANG MAGSALITA AKO, WALANG NATIRANG NAKATAWA.”
Ako si Mara, 27 taong gulang. Lumaki akong mahirap. Walang apelyido na sikat. Walang pamilyang maipagmamalaki sa mga reunion. Pero may pangarap ako — ang magkaroon ng sariling pamilya na hindi kailanman ipaparamdam sa akin na ako’y maliit. Minahal ko si Adrian. Akala ko, sapat na ang pagmamahal para mapantayan ang agwat ng mundo namin. Mali pala ako.
ANG ARAW NA NAGING IMPYERNO
Araw ng kasal ko. Simpleng gown. Simpleng make-up. Pero puso ko, punô ng pag-asa. Pagpasok ko sa simbahan, narinig ko ang mga bulungan. “Iyan na ‘yung pakakasalan?” “Mukha siyang katulong.” “Siguro aahon na sa kahirapan.” Tumawa sila. Malalakas. Walang hiya. At ang pinakamalakas sa kanila? Ang biyenan ko.
Lumapit siya sa akin at bulong niya sa tenga ko: “Magpasalamat ka at napili ka ng anak ko. Huwag ka masyadong umasa.”
ANG HIYANG LUMAMON SA AKIN
Gusto kong tumakbo. Gusto kong magtago. Pero nakita ko ang nanay ko sa likod. Nakangiti. May hawak na panyo. Umiiyak sa saya. Hindi ko kayang wasakin ang sandaling iyon. Kaya lumakad ako sa altar. Kahit nanginginig ang tuhod ko. Kahit wasak ang puso ko.
GABI NG KATOTOHANAN
Sa reception, kinuha ang mic ng biyenan ko. Akala ko magbibigay siya ng basbas. Pero ang sabi niya: “Sa totoo lang, ayaw ko sa kanya. Wala siyang maipagmamalaki. Pero mahal siya ng anak ko. Kaya wala akong magagawa.”
Tahimik ang buong hall. Lahat nakatingin sa akin. Naramdaman ko ang init ng mga mata nila. Parang hinuhubaran nila ang dignidad ko.
ANG SANDALING NAGBAGO ANG LAHAT
Kinuha ko ang mic. Hindi ko planado. Hindi ko inensayo. Lumapit ako sa gitna, nanginginig ang kamay ko. At sinabi ko: “Tama po kayo. Wala po akongaman. Wala po akong apelyido. Wala po akong mansion. Pero may isang bagay ako na hindi niyo kayang bilhin — respeto sa sarili.”
Tumahimik ang lahat.
Nagpatuloy ako: “Hindi ko po kailangan ng pagtanggap n’yo. Hindi ko po kailanman hihilingin ang pagmamahal n’yo. Ang kailangan ko… ay hindi niyo ako yurakan.”
ANG REAKSYON NA WALANG INAASAHAN
Si Adrian, tumayo. Hindi ko alam kung kakampi ba siya sa akin o hindi. Hinawakan niya ang kamay ko. At sa unang pagkakataon, tumingin siya sa nanay niya at nagsabi: “Kung hindi mo kayang respetuhin ang babaeng pinakasalan ko, hindi ka parte ng buhay namin.”
Parang pumutok ang hangin sa buong bulwagan.
Umalis ang ilan. Natahimik ang iba. At ang taong tumawa sa akin… wala nang masabi.
ARAL NG BUHAY
Hindi mo kailangang maging mayaman para maging matapang. Hindi mo kailangang maging perpekto para piliin ang sarili mo. At minsan, ang pinakamagandang paghihiganti ay hindi sigaw… kundi dignidad.
